سختگیریهای جدید فرودگاهی در عربستان، سنت قدیمی حمل آب زمزم در چمدانها را به تاریخ سپرد. سازمان حج و زیارت با طراحی یک پروتکل جایگزین، اعلام کرد که زائران ایرانی دیگر نیازی به جابهجایی دستی بطریها ندارند و سهمیه تبرک خود را مستقیماً در خاک ایران دریافت خواهند کرد؛ تدبیری که هم امنیت پرواز را تضمین میکند و هم بار سنگین حجاج را سبکتر.
بحران بطریهای ممنوعه؛ چرا حمل آب زمزم در چمدان ممنوع شد؟
سالها بود که تصویر حجاج با بطریهای پلاستیکی پر شده از آب زمزم در راهروهای فرودگاههای جده و مدینه، بخشی جداییناپذیر از مناسک حج محسوب میشد. اما حالا قوانین هوانوردی عربستان سعودی (GACA) تغییری جدی کرده است. بر اساس بخشنامههای جدید که برای حج ۱۴۰۴ نیز با شدت بیشتری اجرا میشود، قرار دادن هرگونه مایعات، بهویژه آب زمزم و حتی قوطیهای نوشابه در چمدانهای بخش بار، ممنوعیت مطلق دارد.
اما علت این سختگیری چیست؟ برخلاف تصور برخی زائران، این موضوع ارتباطی به مسائل مذهبی ندارد؛ بلکه یک استاندارد ایمنی هوانوردی است.
- فشار هوا و خطر انفجار: همانطور که “فربد عبداللهی” از زائران باسابقه اشاره میکند، تغییرات فشار هوا در ارتفاع ۳۰ هزار پایی میتواند باعث ترکیدن بطریها یا قوطیهای فلزی نوشابه شود.
- آسیب به زیرساختها: نشت مایعات در بخش بار هواپیما نه تنها باعث خیس شدن و آسیب به چمدانهای سایر مسافران میشود، بلکه میتواند به سیستمهای الکترونیکی حساس هواپیما نیز آسیب جدی وارد کند.
وعده سازمان حج: «نگران سوغات معنوی خود نباشید»
اکبر رضایی، معاون سازمان حج و زیارت، با درک دغدغه زائران برای انتقال این آب متبرک به ایران، پیامی آرامبخش برای حجاج دارد: «زائران نگران آب زمزم نباشند.»
طبق برنامهریزیهای انجام شده، سازمان حج و زیارت مسئولیت خرید و حمل انبوه آب زمزم استاندارد و بستهبندی شده را بر عهده گرفته است. این یعنی:
- حذف دغدغه حمل: زائران دیگر نیازی ندارند در روزهای پایانی سفر، به دنبال گالن و بستهبندی آب باشند.
- تحویل در مقصد: سهمیه ۵ لیتری هر زائر بهصورت جداگانه و از طریق پروازهای باری یا بخش ایزوله پروازهای بازگشتی به ایران منتقل میشود.
- بهداشت تضمین شده: برخلاف بطریهایی که زائران دستی پر میکردند، این آبها در بستهبندیهای کاملاً بهداشتی و پلمب شده کارخانهای تحویل داده میشوند.
چالش نوشابههای اضافی و هزینههای پرداخت شده
در میان حجاج، نظرات متفاوتی وجود دارد. “احسان میرزایی” یکی از زائرانی است که از این محدودیتها گلایه دارد و معتقد است وقتی هزینهی خدمات و تغذیه پرداخت شده، باید حق حمل هدایای خوراکی یا نوشابههای باقیمانده را داشته باشد.
با این حال، مدیران کاروانها از جمله “رضا مولاییراد” راهکار دیگری را پیشنهاد میدهند. او معتقد است:
«زائران عزیز باید توجه داشته باشند که قوانین فرودگاهی غیرقابل تغییر هستند. بهترین کار این است که نوشیدنیهای مازاد خود را پیش از حرکت به سمت فرودگاه مصرف کنند یا بین نیازمندان در مکه و مدینه تقسیم کنند.»
اگر بیشتر از ۵ لیتر آب بخواهیم چه کنیم؟
مولاییراد توضیح میدهد که برای کسانی که قصد دارند مقدار بیشتری آب زمزم به عنوان سوغات تهیه کنند، امکان خرید بستههای اضافه در فرودگاه فراهم شده است. این بستهها با بستهبندی مخصوصِ حمل هوایی آماده شدهاند و به صورت “بار همراه غیرمجاز در کابین” تلقی نمیشوند، بلکه بهصورت جداگانه در بخش مخصوص بارگیری شده و در ایران تحویل داده میشوند.
توصیههای نهایی برای زائران حج ۱۴۰۴
کارشناسان حوزه حج و زیارت بر چند نکته کلیدی تاکید دارند تا از باز شدن چمدانها توسط مأموران سعودی و ایجاد تأخیر در پروازها جلوگیری شود:
- قانون “صفر” مایعات: چمدانهای بزرگ خود را از هرگونه مایع (شامل آب، نوشابه، روغن و حتی عطر در حجم زیاد) تخلیه کنید.
- بستهبندی سوغات: اگر سوغاتی مایعی دارید که طبق قانون مجاز است، حتماً از استانداردهای بستهبندی فرودگاهی استفاده کنید.
- صبوری در فرودگاه: با توجه به حجم بالای پروازهای بازگشتی، سهمیه آب زمزم فوراً پس از خروج از گیت فرودگاه در ایران به شما تحویل داده خواهد شد.
نتیجهگیری
تغییر در نحوه توزیع آب زمزم، بیش از آنکه یک محدودیت باشد، یک تسهیلگری است. حجاج اکنون میتوانند بدون استرس ناشی از جریمههای فرودگاهی یا خیس شدن لباسهای داخل چمدان، با خیالی آسوده به کشور بازگردند و سهمیه تبرک خود را با بالاترین کیفیت بهداشتی دریافت کنند.
