بحران نقدینگی در سازمان تأمین اجتماعی، واریز عیدی ۱۰ میلیون تومانی ۵ میلیون بازنشسته را به اسفندماه کشاند. در حالی که سایر صندوقها تسویه حساب کردهاند، شکاف ۴۶ هزار میلیارد تومانی در بودجه، بازنشستگان تأمین اجتماعی را در برزخ وعدههای نیمه اسفند قرار داده است.
شوک ۱۱۰ همتی به سفره بازنشستگان؛ چرا عیدی ۱۰ میلیونی تأمین اجتماعی گره خورد؟
با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال، پرونده پرداخت عیدی بازنشستگان به یکی از داغترین و البته چالشبرانگیزترین اخبار اقتصادی کشور تبدیل شده است. در حالی که بازنشستگان کشوری، لشکری و فولاد طبق روال معمول عیدی خود را دریافت کرده و به استقبال خرید شب عید رفتهاند، حدود ۵ میلیون بازنشسته سازمان تأمین اجتماعی همچنان چشمانتظار پیامک واریز هستند؛ واریزی که از نیمه بهمن به نیمه اسفند کوچ کرده است.
ماجرای دو برابر شدن عیدی؛ تیغ دو لبه برای سازمان
ریشه اصلی این تأخیر را باید در تصمیمی جستجو کرد که در ابتدا موجی از شادی را میان بازنشستگان ایجاد کرد: افزایش عیدی به ۱۰ میلیون تومان. پیش از این، محاسبات بر مبنای عیدی ۵ میلیون تومانی صورت گرفته بود. در آن مقطع، سازمان تأمین اجتماعی با تکیه بر سود شرکتهای سرمایهگذاری خود (شستا)، مبلغ ۲۳ تا ۲۵ هزار میلیارد تومان (همت) را برای این امر اختصاص داده بود. اما با تصویب نهایی مبلغ ۱۰ میلیون تومانی، ناگهان نیاز نقدینگی سازمان به ۴۶ هزار میلیارد تومان جهش یافت. این شکاف ۲۳ همتی، سازمان را با یک شوک مالی پیشبینی نشده روبرو کرد که عملاً فرآیند پرداخت را با اختلال مواجه ساخت.
تأمین اجتماعی در بنبست کسری بودجه؛ اعداد چه میگویند؟
برای درک بهتر ابعاد بحران، باید به آمارهای ارائه شده توسط مقامات کانون عالی بازنشستگان نگاهی دقیقتر انداخت. طبق گزارشهای تایید شده، وضعیت تراز مالی سازمان به شرح زیر است:
این عدد ۱۱۰ هزار میلیارد تومانی، شامل حقوق اسفندماه، عیدی، معوقات بیمه تکمیلی و بدهی به مراکز درمانی است. رقمی که تأمین آن بدون دخالت مستقیم دولت، عملاً از توان داخلی سازمان تأمین اجتماعی خارج است.
وعده جدید: ۱۵ اسفند، آخرین مهلت واریز
علی دهقانکیا، رئیس کانون بازنشستگان تأمین اجتماعی تهران، در پی جلسات اضطراری با مدیران ارشد سازمان، خبر از تعیین بازه زمانی جدید داد. طبق این وعده، مقرر شده است که فرآیند واریز عیدیها از ابتدای اسفند آغاز و حداکثر تا ۱۵ اسفند ماه به طور کامل به اتمام برسد.
اما بازنشستگان میپرسند: «آیا این وعده هم مثل وعده نیمه دوم بهمن، به تعویق خواهد افتاد؟» واقعیت این است که تحقق این وعده به “چراغ سبز” سازمان برنامه و بودجه برای تأدیه بدهیهای دولت به سازمان تأمین اجتماعی بستگی دارد.
مطالبه اصلی: بدهی دولت را بدهید، استقراض نکنید!
یکی از انتقادات تند نمایندگان کارگری و بازنشستگان، رویکرد دولت در قبال بدهیهای انباشته به سازمان است. دولت سالهاست که بدهی سنگینی به تأمین اجتماعی دارد و حالا در آستانه عید، بازنشستگان معتقدند دولت باید به جای تماشای بحران، بخشی از این طلب را نقد کند. دهقانکیا با صراحت اعلام کرده است که:
«نمایندگان بازنشستگان وظیفهای برای توجیه کسری بودجه دولت یا سازمان ندارند. ما از حق قانونی قشری دفاع میکنیم که تمام عمر حق بیمه پرداخت کردهاند تا در چنین روزهایی دغدغه نان و معیشت نداشته باشند.»
اگر دولت منابع لازم را تزریق نکند، سازمان دو راه بیشتر ندارد:
- استقراض از بانک رفاه: که منجر به افزایش نقدینگی و تورم در سال آینده میشود.
- فروش داراییهای شستا: که به معنای حراج سرمایه نسلهای آینده بازنشستگان است.
چالشهای موازی؛ بیمه تکمیلی و درمان
مشکل بازنشستگان فقط به عیدی ختم نمیشود. در جلسات اخیر، موضوع تأخیر در تسویه حساب بیمه تکمیلی و معوقات حق بیمه نیز به شدت مطرح شده است. بسیاری از بازنشستگان بابت هزینههای درمانی ماههای گذشته خود، مبالغ سنگینی از بیمه طلبکارند که هنوز پرداخت نشده است. این انباشت مطالبات در کنار تأخیر عیدی، فشار مضاعفی بر معیشت این قشر آسیبپذیر وارد کرده است.
چشمانداز پایانی؛ آیا عیدی ۱۰ میلیونی به خرید شب عید میرسد؟
با توجه به اینکه بازار شب عید معمولاً از نیمه اسفند به اوج خود میرسد، هرگونه تأخیر فراتر از ۱۵ اسفند، عملاً کارکرد عیدی را برای بازنشستگان از بین میبرد. تورم لحظهای در بازارهای کالاهای اساسی باعث شده تا بازنشستگان نگران کاهش قدرت خرید این ۱۰ میلیون تومان در صورت تأخیر بیشتر باشند.
در نهایت، نگاهها به ساختمان خیابان آزادی و پاستور دوخته شده است. آیا دولت در روزهای آینده با تزریق نقدینگی، این گره کور را باز خواهد کرد یا بازنشستگان تأمین اجتماعی باید آخرین روزهای سال ۱۴۰۴ را با بیم و امید سپری کنند؟
به نظر شما، آیا مبلغ ۱۰ میلیون تومان با توجه به تورم فعلی، میتواند بخشی از هزینههای نوروزی بازنشستگان را پوشش دهد؟ یا دولت باید علاوه بر واریز سریع، به فکر بستههای حمایتی غیرنقدی نیز باشد؟ نظرات خود را برای ما بنویسید.
