شوک ۳۵ درصدی در جادههای اسفند؛ با حذف ارز ترجیحی و تکنرخی شدن ارز، بازار لاستیک ایران زیر بار سنگین افزایش هزینههای تولید قد خم کرد. در حالی که بهای تمامشده تولید ۶۴ درصد رشد کرده است، شکاف قیمتی میان لاستیکهای دولتی و آزاد، بازار را به تسخیر دلالان درآورده و خرید یک جفت تایر معمولی را برای بسیاری از رانندگان به یک چالش میلیونی تبدیل کرده است.
کالبدشکافی بحران در بازار تایر؛ چرا لاستیک در اسفند ۱۴۰۴ نایاب و گران شد؟
بازار لاستیک خودروهای سواری در روزهای پایانی سال ۱۴۰۴، روزهای ملتهبی را پشت سر میگذارد. پس از ثبات نسبی در نیمه اول سال، بهمنماه به نقطه عطفی در تغییرات قیمتی تبدیل شد. اجرای سیاست تکنرخی شدن ارز و حذف کامل ارز ترجیحی برای واردات مواد اولیه (از جمله کائوچوی طبیعی و مواد شیمیایی خاص)، باعث شد تا ترمز قیمتها بریده شود.
کدال سخن میگوید: پشت پرده افزایش ۳۵ درصدی
یکی از بزرگترین تولیدکنندگان تایر رادیال در کشور با انتشار گزارشی در سامانه کدال، پرده از واقعیتی تلخ برداشت. طبق این گزارش، هزینه تامین مواد اولیه وارداتی به دلیل نوسانات ارزی به قدری جهش یافته که بهای تمامشده هر حلقه تایر به طور متوسط ۶۴ درصد رشد داشته است. در پاسخ به این فشار هزینهای، سازمان حمایت با افزایش ۳۵ درصدی قیمت درب کارخانه موافقت کرد؛ رقمی که در بازار خردهفروشی با موجهای ثانویه همراه شد.
پدیده “لاستیک دو نرخی”؛ از رانت تا تاریخ تولید
بررسیهای میدانی در بازار تایر نشان میدهد که خریداران با پدیدهای عجیب روبرو هستند: عرضه همزمان یک محصول با دو قیمت متفاوت. این آشفتگی ناشی از سه عامل کلیدی است:
- موجودی انبارها: لاستیکهایی که با ارز قدیمی تولید شدهاند، همچنان با نرخهای پایینتر در برخی نمایندگیها موجودند.
- تاریخ تولید: در سال ۲۰۲۶، خریداران بیش از همیشه به تاریخ تولید (DOT) اهمیت میدهند. تایر تولید ۲۰۲۴ با تایر تولید ۲۰۲۶ تفاوت قیمتی فاحشی در بازار آزاد دارد.
- طرح آج و تکنولوژی: تفاوت در طرح گل (Pattern) و شاخص سرعت، باعث شده حتی در یک برند واحد مانند کویرتایر، شاهد اختلاف قیمت میلیونی در یک سایز مشخص باشیم.
شوک دوم؛ انجمن صنفی وارد کارزار شد
هنوز بازار با افزایش ۳۵ درصدی شرکتهای بزرگ کنار نیامده بود که انجمن صنفی صنعت تایر نیز از اصلاح قیمت ۱۵ درصدی در نیمه بهمنماه خبر داد. این افزایشهای مرحلهای باعث شد تا فضای انتظاری بازار تغییر کند. فروشندگان با احتیاط بیشتری کالا را عرضه میکنند و خریداران نیز به دلیل ترس از گرانتر شدن در سال ۱۴۰۵، به بازار هجوم آوردهاند.
تحلیل فنی؛ تفاوت مدلها یا گرانفروشی؟
بسیاری از مشتریان معتقدند فروشندگان از آشفتگی بازار سوءاستفاده میکنند. اما باید به این نکته فنی توجه داشت: در سایز محبوبی مانند ۱۴/۱۸۵/۶۵، ممکن است یک برند بیش از ۵ طرح آج مختلف (مانند تایر چهارفصل، تایر نرم یا تایر با عملکرد بالا) داشته باشد. تفاوت در “چسبندگی” و “میزان صدا” میتواند تا ۲۰ درصد بر قیمت نهایی تاثیر بگذارد. با این حال، نبود نظارت دقیق بر سامانه توزیع، مرز بین “تفاوت فنی” و “گرانفروشی” را کمرنگ کرده است.
پیشبینی بازار در نوروز ۱۴۰۵
با رصد قیمتها در سایر پلتفرمهای عرضه اینترنتی و بورس کالا، مشخص است که شکاف میان قیمت مصوب و قیمت بازار آزاد به حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد رسیده است. پیشبینی کارشناسان: تا زمانی که عرضه مستقیم از طریق سامانههای دولتی با حجم انبوه صورت نگیرد، دلالان برنده نهایی جادههای اسفند خواهند بود. انتظار میرود با شروع سفرهای نوروزی، تقاضا برای سایزهای ۱۴ و ۱۵ اینچ به اوج برسد و احتمالاً شاهد رکوردشکنیهای جدیدی در قیمت تایر باشیم.
جمعبندی؛ چه باید کرد؟
اگر قصد خرید تایر برای سفرهای نوروزی را دارید، هوشمندانهترین استراتژی، خرید از نمایندگیهای رسمی با ارائه مدارک خودرو است تا از نرخ مصوب بهرهمند شوید. خرید از بازار آزاد در شرایط فعلی، علاوه بر ریسک دریافت تایر با تاریخ تولید قدیمی، هزینه سنگینی را به سبد معیشتی شما تحمیل میکند. شفافسازی نظام توزیع و نظارت بر کد رهگیری تایرها، تنها راه نجات بازار از این ناهماهنگی قیمتی است.
