جنگلهای هیرکانی، یکی از گنجینههای طبیعی ایران با قدمتی بین ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال، این روزها درگیر بحران آتشسوزی شدیدی هستند که بیش از ۲۰ روز ادامه دارد. این آتشسوزی در منطقه الیت، ارتفاعات مرزنآباد شهرستان چالوس رخ داده و به دلیل ویژگیهای خاص منطقه، مانند شیبهای تند صخرهای و دسترسی دشوار، نیروهای آتشنشانی با مشکلات زیادی روبهرو شدهاند. این وضعیت نشاندهنده ناکارآمدی روشهای سنتی اطفای حریق است و اکنون سوال این است که آیا فناوری میتواند راهحلی برای مقابله با این بحران ارائه دهد؟
با توجه به اینکه منطقه الیت به دلیل زمینخوانی سخت و دسترسی محدود، برای نیروهای پیاده و بالگردها تقریباً غیرقابل دسترسی است، استفاده از فناوریهای نوین میتواند تاثیر زیادی در مدیریت بحران داشته باشد. روشهایی همچون دادههای ماهوارهای، سیستمهای هوشمند پروازی بدون سرنشین (UAS)، اینترنت اشیا (IoT) و هوش مصنوعی، میتوانند نقش مهمی در شناسایی و کنترل آتش ایفا کنند. کشورهای مختلف مانند یونان، ترکیه، چین و آمریکا نیز تجربه موفقی در استفاده از این فناوریها برای کنترل آتشسوزیهای جنگلی دارند و نتایج قابلتوجهی به دست آوردهاند.
در حال حاضر، با توجه به شرایط خاص منطقه، از بالگردها و هواپیماهای ایلوشین-۷۶ برای اطفای حریق استفاده میشود، اما دود غلیظ و کاهش دید، عملیات اطفای حریق را بهشدت محدود کرده است. این مشکل بهویژه در شبها که دما کاهش مییابد و رطوبت بالا میرود، بیشتر احساس میشود.
برای مقابله با این بحران، دادهها و اطلاعات بهطور روزافزونی اهمیت پیدا کردهاند. فناوریهایی مانند سنجش از دور، سیستمهای اینترنت اشیا و تحلیلهای هوش مصنوعی میتوانند اطلاعات دقیق و آنی درباره وضعیت آتشسوزی و پیشبینی گسترش آن فراهم کنند. همچنین استفاده از سیستمهای هوش مصنوعی برای تحلیل تصاویر و تشخیص زودهنگام حریق در کالیفرنیا، نشان داده است که این فناوریها میتوانند زمان تشخیص حریق را به طرز چشمگیری کاهش دهند.
پهپادها، یکی از مهمترین نوآوریها در زمینه اطفای حریق، در این زمینه نقش حیاتی ایفا میکنند. این پهپادها بهویژه در مناطقی که دسترسی به آنها سخت است، میتوانند عملیات اطفای حریق را بهطور موثر انجام دهند. با استفاده از گروهی از پهپادها، میتوان مواد اطفای حریق را بهطور متمرکز روی نقاط بحرانی ارسال کرد.
تجربیات بینالمللی در کشورهایی مانند یونان و ترکیه، نشان داده است که استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته میتواند راهحلهای قابلتوجهی برای مقابله با آتشسوزیهای جنگلی ارائه دهد. از این رو، استفاده از فناوری در مواجهه با بحران آتشسوزی جنگلهای هیرکانی میتواند به کاهش زمان واکنش، جلوگیری از گسترش آتش و حفظ منابع طبیعی کمک شایانی کند.
